• Είμαστε όλοι διακινητές ψευδών ειδήσεων

    Υπάρχει μια επιδημία που εξελίσσεται παράλληλα με τον κορονοϊό: ένα infodemic παραπληροφόρησης και διασποράς παραπλανητικών ειδήσεων με τρόπο που βρίσκεται κάτω από το όριο ανίχνευσης από αλγόριθμους, ενώ κάνει όλους μας δυνητικούς διακινητές τέτοιου υλικού.  Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα ασχολούμαστε με τα fake news με σημαντικά αποτελέσματα ανάδειξης ψεύτικων ειδήσεων αλλά επειδή ο κόσμος και η τεχνολογία τρέχουν προς το ζοφερό μέλλον με ρυθμούς που δεν μπορεί κάποιος να ανταγωνιστεί εύκολα, έχουμε φτάσει στην επόμενη ημέρα των ειδήσεων που αν χαρακτηρίσουμε απλά ως «fake», έχουμε χάσει την ουσία του προβλήματος όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα.  Ψάχνουμε για κείμενα, όταν η παραπληροφόρηση έχει πάρει άλλες μορφές, αυτή των memes, της στρατευμένης γελοιογραφίας και των γρήγορων κλιπ από το TikTok που περνάνε μηνύματα με ανώδυνο για τους συνωμοσιολόγους τρόπο.  Και ψάχνουμε για κείμενα ελεύθερα στο διαδίκτυο, όταν ο νούμερο ένα σκοτεινός θάλαμος του επόμενου εφιάλτη απαντάται στο messenger και στα κρυπτογραφημένα (ή μήπως όχι) μηνύματα του What’s Up.

    Στο ξεκίνημα της πανδημίας του COVID19, μια σειρά από φωνητικά μηνύματα στην Γερμανία που έδιναν λανθασμένες πληροφορίες για το σοβαρό αυτό θέμα δημόσιας υγείας, έφτασαν σε τέτοιο επίπεδο κοινοποίησης και ευρείας «αποδοχής» από το κοινό, που η ίδια η κυβέρνηση χρειάστηκε να λάβει μέτρα για την καταπολέμησή τους.  Ομοίως, στην Βραζιλία του Μπολσονάρο, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες του What’s Up για να διαδώσει παραπλανητικές ειδήσεις, να καταστήσει αναξιόπιστη την αντιπολίτευση και να τη φιμώσει.  Στις χώρες που η δημοκρατία πλήττεται σοβαρά και η ελευθερία του λόγου οδηγεί σε εξόντωση αντιπάλων, οι κυβερνήσεις έχουν αναγάγει τη διαχείριση των κοινωνικών δικτύων προς όφελος της προπαγάνδας τους, σε τέχνη.  Το φαινόμενο όμως δεν είναι και τόσο πρόσφατο.  Οι εκλογές του 2016 στις Ηνωμένες Πολιτείες αφέθηκαν στα χέρια μιας ομάδας Ρώσων τρολ, η οποία – από το 2015 έως το 2017 – χρησιμοποίησε  10.4 εκκατομύρια tweet, 1,100 YouTube βίντεο, 116,000 αναρτήσεις Instagram και 61,500 πρωτότυπες Facebook αναρτήσεις για να διχάσει το κοινό της Αμερικής και να σπρώξει την υποψηφιότητα Trump.  Το Νοέμβριο του 2019, μια άλλη έρευνα αποκάλυψε ότι ακριβώς η ίδια διαδικασία είχε λάβει χώρα στην Πολωνία.

    Αν νομίζετε ότι τα παραπάνω post είχαν όλα τη μορφή κειμένων και μάλιστα σοβαρών και βαρύγδουπων, κάνετε λάθος από άγνοια: τα περισσότερα μηνύματα αποτελούσαν εύπεπτο, σχεδόν χιουμοριστικό υλικό.  Άλλες πάλι φορές επρόκειτο για τρυφερές εικόνες (τι σχέση έχουν τα ποσταρίσματα γατιών με τα fake news?  Απάντηση: η ευρεία αποδοχή και το like farming που προκύπτει από τα ποσταρίσματα με γατάκια και σκυλάκια, κάνει τους αποδέκτες τέτοιων αναρτήσεων πιο επιρρεπείς στην κατοπινή επιδοκιμασία και διακίνηση ψευδών ειδήσεων) και άλλοτε για σέξι γελοιογραφίες (ωραίες, χαζές γυναίκες που δεν καταλαβαίνουν από μέτρα προστασίας, χαχα, κάτσε να τα στείλω στους φίλους μου, στην ομάδα που έχουμε φτιάξει μεταξύ μας για να γελάμε.  Ουπς!  Μόλις έγινα διακινητής επικίνδυνου υλικού και ο ίδιος).

    Αυτό που δυσκολεύεται να καταλάβει ο απλός «κυνηγός» των ψευδών ειδήσεων, είναι το ότι οι διακινητές έχουν ραφινάρει τους τρόπους δράσης τους και έχουν συμπεριλάβει την ψυχολογία στην κατάρτιση στρατηγικών πλάνων επηρεασμού της εκλογικής συμπεριφοράς.  Το υλικό τους βρίσκεται εκεί αρχικά για να σε χαλαρώσει, να σε κάνει να αισθανθείς μια περίεργη οικειότητα, να σε κάνει να γελάσεις και να διακωμωδήσεις.  Και πάνω σε αυτή τη διακωμώδηση, στήνονται πολιτικές καριέρες.  Είναι πλέον κοινή παραδοχή σε όσους ασχολούμαστε με το θέμα, ότι ένας τεράστιος όγκος πληροφοριών διακινείται μέσω οπτικού υλικού (memes, γελοιογραφίες) που καταπίνεται αμάσητο επειδή δεν προϋποθέτει τη γνώση κάποιας γλώσσας ενώ ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την πληροφορία με διαφορετικό τρόπο από ότι συμβαίνει όταν μεσολαβεί λεξιλόγιο.

    Όμως, αν και μεγάλο, δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα.  Αν βάλεις στο παιχνίδι το γεγονός ότι κάποιοι ηγέτες χαρακτηρίζουν ως fake news οποιονδήποτε ισχυρισμό εναντίον τους (βλέπε Trump), τότε θα καταλάβεις πόσο δύσκολη είναι η πάταξη του φαινομένου που μόλις τώρα έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό.  Αν λάβεις υπόψη σου το γεγονός ότι ο τύπος όλο και περισσότερο επιχορηγείται για να προβάλλει τα συμφέροντα μιας συγκεκριμένης κοινωνικοπολιτικής ομάδας, νομίζω ότι καταλαβαίνεις πόσο συνδυαστικά λειτουργούν κάποια πράγματα.  Αλλά το χειρότερο, είναι το παρακάτω: κάθε φορά που κοινοποιείς την κατάρριψη των ψευδών ειδήσεων, στην πραγματικότητα συμβάλλεις στην διαιώνιση της δυσπιστίας απέναντι στο περιεχόμενο του διαδικτύου, δηλαδή δημιουργείς περισσότερους καχύποπτους οι οποίοι αύριο-μεθαύριο θα είναι καχύποπτοι απέναντι σε οτιδήποτε διαβάσουν, ακούσουν ή μοιραστούν στον κυβερνοχώρο, ακόμα κι αν αυτό είναι επιστημονικά σωστό ή ορθολογικά ακριβές.

    Και τώρα θα με ρωτήσεις «τι να κάνω, να αφήσω να πλημμυρίσει το facebook με ψέμματα»;  Καταρχάς δεν είναι η δουλειά του μέσου χρήστη να κάνει τον ghostbuster.  Υπάρχουν ομάδες ελέγχου που κι αυτές χρειάζονται έλεγχο από ανεξάρτητη αρχή (σε μη ανεπτυγμένες χώρες αυτός που ποστάρει και αυτός που ελέγχει προέρχονται από το ίδιο pool συμφερόντων).

    Αλλά θα απαντήσω λεπτομερώς σε αυτό το ερώτημα, σε επόμενο επεισόδιο.  Σε αυτή τη φάση, ας θυμόμαστε ότι ένα meme δεν είναι ποτέ απλά ένα meme.

     

  • Περί της δίωξης εναντίον της Σώτης Τριανταφύλλου

    Για την Φιλελεύθερη Συμμαχία, ελευθερία είναι να μπορείς να εκφράζεσαι και να νιώθεις διαφορετικά. Χωρίς “ναι μεν, αλλά”.

    Αγαπητή Σώτη, είμαστε μαζί σου. Χωρίς να πρέπει να επισημάνουμε αν συμφωνούμε ή όχι μαζί σου.

    Γιατί φιλελευθερισμός είναι να κρίνουμε τους νόμους και τις πολιτικές από τα αποτελέσματα, όχι τις προθέσεις. Όσο κατακριτέος ο νόμος αυτός του κράτους, τόσο κατακριτέα η μήνυση.

    Γιατί φιλελευθερισμός τελικά είναι να προστατεύουμε πρωτίστως τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των “άλλων”, όλων των άλλων.

  • Ποινικοποιώντας τον επιστημονικό λόγο

    Μετά τις πρόσφατες κραυγές και την ΕΔΕ που διατάχθηκε ενάντια στον καθηγητή Νίκο Μαραντζίδη, κατά παραγγελία του εταίρου της κυβέρνησης της “Δεύτερης Φοράς Αριστερά” και επιτέλεση του πρύτανη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, έχουμε ένα ακόμη κρούσμα ποινικοποίησης του επιστημονικού λόγου.

    Ο καταξιωμένος ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ, ο οποίος το 2000 είχε τιμηθεί με το Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικα από την Προεδρία της Δημοκρατίας, διώκεται επειδή εξέφρασε απόψεις που βασίζονται στην έρευνά του και οι οποίες δεν άρεσαν σε κάποιους που προφανώς καπηλεύονται το πατριωτισμό για να κάνουν εντύπωση ή ακόμη και για να αντιπαρατεθούν με ένα Γερμανό επιστήμονα. Το αποτέλεσμα αυτής της δίωξης είναι, αφενός η χώρα μας να γελοιοποιείται στα μάτια της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας κι αφετέρου να παρατηρείται το άκρως ανησυχητικό φαινόμενο της προσπάθειας χειραγώγησης του επιστημονικού λόγου.

    Η Φιλελεύθερη Συμμαχία είχε εγκαίρως επισημάνει τα προβλήματα που θα προκύψουν με τη θέσπιση του περίφημου αντιρατσιστικού νόμου και της ποινικοποίησης της έκφρασης. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε τώρα, μπροστά μας. Οι ελεύθερες κοινωνίες δεν χρειάζονται νόμους που να καθορίζουν τι είναι ρατσιστικό και τι όχι, ούτε ένα κράτος που να τους λέει τι και πώς να σκεφτούν. Οι ελεύθεροι άνθρωποι κρίνουν, αποφασίζουν και αντιτίθενται στο ρατσισμό, απομονώνοντας τους φασίστες και καταδικάζοντάς τους στη λήθη.

  • Ε.Σ.Ρ.: Αρετή χωρίς τόλμη και ακόμα λιγότερη ελευθερία

    Με αφορμή τα πρόστιμα σε ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς από το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), η Φιλελεύθερη Συμμαχία εκφράζει για ακόμα μια φορά την αντίθεσή της με την ίδια την ύπαρξη ενός Συμβουλίου που θα ελέγχει την έκφραση των ΜΜΕ και κατ’επέκταση των πολιτών.

    Στη σημερινή πανσπερμία των ραδιοτηλεοπτικών μέσων, ο πολίτης έχει την ελευθερία επιλογής.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Η ελευθερία της έκφρασης είναι θεμέλιο του πολιτισμού.

    Οι πρόσφατες βιαιοπραγίες φανατικών ισλαμιστών στη Μέση Ανατολή, με αφορμή ένα κακογυρισμένο ερασιτεχνικό φιλμ και η σύλληψη διαχειριστή σελίδας του facebook που σατίριζε Χριστιανό μοναχό στην Ελλάδα, μας θυμίζουν ότι ακόμα και στον 21ο αιώνα, των μεγάλων βημάτων στην επιστήμη και στη λογική, ο θρησκευτικός φανατισμός υπάρχει και μπορεί να αποβεί δολοφονικός και ιδιαίτερα βλαπτικός για τα ατομικά δικαιώματα όλων μας.

    Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει ένθερμα το διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους, την ανεξιθρησκεία και την κατάργηση νόμων περί βλασφημίας. Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα κάθε Έλληνα πολίτη θρησκευόμενου και μη να έχει αξίες και να τις υπερασπίζεται χωρίς να τις επιβάλλει στους συμπολίτες του.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Πολιτική ορθότητα εναντίον ελευθερίας της έκφρασης;

    Με αφορμή την δήλωση της αθλήτριας Βούλας Παπαχρήστου και τον αποκλεισμό της από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου με απόφαση της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής (ΕΟΕ), η Φιλελεύθερη Συμμαχία καταδικάζει γι’ακόμα μια φορά το ρατσισμό που τον θεωρεί ως ένα απεχθές σύμπτωμα ανώριμων μυαλών και ανώριμων κοινωνιών.
    Όμως διώξεις και αποκλεισμοί για αυτές τις απόψεις μπορεί να φέρουν συχνά τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που επιδιώκονται. Η κυρία Βούλα Παπαχρήστου τιμωρήθηκε με αποκλεισμό από την Ελληνική Ολυμπιακή Ομάδα για έναν ανόητο αστεϊσμό, που πιθανώς περιέχει ψήγματα ρατσιστικής ιδεολογίας, τον οποίο ανακάλεσε ζητώντας συγγνώμη.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Απαράδεκτη δίωξη Μανδραβέλη από ΕΣΗΕΑ: δημοσιογράφοι υπέρ της φίμωσης του Τύπου!

    “Η ελευθερία της σκέψης είναι η ζωή της ψυχής”

    Βολταίρος

    Για άλλη μια φορά στη χώρα μας γινόμαστε μάρτυρες απόπειρας φίμωσης του Τύπου, αυτή τη φορά όμως όχι από παρακρατικές οργανώσεις ή απολυταρχικούς δικτάτορες, αλλά από ένα συνδικαλιστικό όργανο που αποφάσισε, κι αυτό όπως τόσα άλλα, να κάνει επίδειξη δύναμης. Η ΕΣΗΕΑ καλεί σε απολογία τον Πάσχο Μανδραβέλη για άρθρο του στις 10 Δεκεμβρίου 2011 στην εφημερίδα “Καθημερινή” που αφορούσε τη συνεχιζόμενη απεργία στην ΕΡΤ. Αντί οι θιγόμενοι να ακολουθήσουν την οδό της λογικής και, εφόσον διαφωνούν, να αντιπαρατεθούν με επιχειρήματα στην άποψη του δημοσιογράφου, αποφάσισαν να ενεργοποιήσουν όλες τους τις δυνάμεις και με μία σοβιετικού τύπου απόφαση να παραπέμψουν τον Π. Μανδραβέλη στο πειθαρχικό της ΕΣΗΕΑ.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Η Εισαγγελία Πρωτοδικών μας πάει σε άλλες εποχές

    Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, στέκεται ιδιαίτερα προβληματισμένη μπροστά στο χθεσινό ατόπημα της Προϊσταμένης της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και καλεί τον Άρειο Πάγο να σταματήσει στη γέννησή της, κάθε προσπάθεια εκτροπής από τη συνταγματική νομιμότητα.

    Προβληματιζόμαστε, αναφέρει σε ανακοίνωσή της, η Φιλελεύθερη Συμμαχία, για το δρόμο χωρίς επιστροφή που επιλέγουν κάποιοι να πάρουν στα ζητήματα ελευθερίας του λόγου.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Κανένας νόμος δε θα καταπολεμήσει το ρατσισμό και την εχθροπάθεια όσο η ελευθερία της έκφρασης

    Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει ότι ο νόμος για τη καταπολέμηση της εχθροπάθειας του ρατσισμού  και της ξενοφοβίας, παρά τις πιθανές καλές προθέσεις των νομοθετών, θα αποβεί αναποτελεσματικός και μη εφαρμόσιμος, ενώ θα επιφέρει δυσάρεστο πλήγμα στην ελευθερία της έκφρασης.

    Παρόμοιοι νόμοι, σε άλλες χώρες της Ευρώπης, έχουν δυστυχώς καταφέρει να προσφέρουν τα φώτα της δημοσιότητας και κάποιες φορές να ηρωοποιήσουν, περιθωριακά και ακραία στοιχεία, που υπό συνθήκες πλήρους ελευθερίας θα περνούσαν απαρατήρητα ή θα γνώριζαν το χλευασμό και τη γελοιοποίηση. Επίσης έχουν πλήξει ηθικά οποιοδήποτε δημοκρατικό καθεστώς ισχυρίζεται ότι προστατεύει την ελευθερία του λόγου.

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ

  • Δικαστής ή ελληνορθόδοξος ταλιμπάν;

    Η απόφαση του δικαστή Δημητρίου Γαβαλά με την οποία ικανοποιεί το αίτημα του Κωνσταντίνου Πλεύρη και διατάσσει την προσωρινή απόσυρση από τις σχολικές βιβλιοθήκες του βιβλίου της Έρσης Σωτηροπούλου «Ζιγκ-Ζαγκ στις Νερατζιές», έως ότου εκδικασθεί η αγωγή του περί οριστικής απόσυρσης, δεν είναι απλώς απαράδεκτη ή προκλητική. Είναι δικαιοπολιτικά επαίσχυντη και αποτελεί στίγμα και όνειδος για την Ελληνική Δικαιοσύνη το γεγονός ότι εν ενεργεία λειτουργός της φτάνει στο σημείο, σε δικαστική απόφαση, να εγκωμιάζει ανιστόρητα τη γενναιότητα των Γερμανών Ναζί! (« (…) Σήμερα, διαστρέφονται και οι μεγαλύτερες ιστορικές αλήθειες και αποσιωπούνται πανθομολογούμενες πραγματικότητες, όπως επί παραδείγματι, μαθαίνουν τα παιδιά ότι τους Γερμανούς, οι οποίοι μόνοι τους, πολέμαγαν γενναία με όλο τον κόσμο, τους νίκησαν οι Αγγλοαμερικάνοι, οι οποίοι και στο άκουσμα της λέξεως “Γερμανοί” τρεπόντουσαν σε φυγή (…)», «αποσιωπούνται (…) τα εγκλήματα των “συμμάχων” κατά των Γερμανών»).

    ΣΥΝΕΧΕΙΑ